چگونه از چشم‌ها در برابر اشعه UV خورشید محافظت کنیم؟

نور خورشید فقط برای پوست مضر نیست؛ اشعه فرابنفش یا UV می‌تواند به بافت‌های چشم نیز آسیب برساند و در صورت قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض آن، احتمال بروز برخی مشکلات چشمی افزایش پیدا کند. به همین دلیل استفاده از عینک آفتابی مناسب، کلاه لبه‌دار و رعایت نکات مربوط به شدت تابش خورشید، بخش مهمی از مراقبت از چشم‌ها محسوب می‌شود.

در این مطلب با انواع اشعه UV، تأثیر آن بر سلامت چشم و مهم‌ترین نکاتی که هنگام انتخاب عینک آفتابی باید در نظر بگیرید آشنا می‌شویم.

اشعه UV چیست؟

اشعه فرابنفش یا UV نوعی تابش الکترومغناطیسی است که با چشم انسان دیده نمی‌شود. طول موج این اشعه بسیار کوتاه‌تر از نور مرئی است و به همین دلیل در محدوده دید انسان قرار نمی‌گیرد.

اشعه UV بر اساس طول موج به سه گروه اصلی تقسیم می‌شود:

• UVA: دارای طول موج حدود 315 تا 400 نانومتر است.
• UVB: دارای طول موج حدود 280 تا 315 نانومتر است.
• UVC: دارای طول موج حدود 100 تا 280 نانومتر است.

هر سه نوع اشعه ویژگی‌های متفاوتی دارند. بخش عمده UVC خورشید توسط لایه ازن جذب می‌شود، اما UVA و UVB می‌توانند در شرایط مختلف به بدن و چشم‌ها برسند.

چرا باید از چشم‌ها در برابر اشعه UV محافظت کنیم؟

اشعه UV می‌تواند راحت‌تر از نور مرئی به برخی بافت‌های چشم نفوذ کند. قرار گرفتن طولانی‌مدت و بدون محافظت در معرض این اشعه با بعضی مشکلات چشمی ارتباط دارد.

UVA انرژی کمتری نسبت به UVB دارد، اما قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض آن با آثار ناشی از پیری پوست و برخی سرطان‌های پوستی مرتبط است. UVB انرژی بیشتری دارد و می‌تواند مستقیماً به DNA آسیب وارد کند.

UVC انرژی بیشتری دارد، اما بخش زیادی از آن به‌وسیله لایه ازن زمین مسدود می‌شود. با این حال، برخی منابع مصنوعی مانند تجهیزات جوشکاری و بعضی لامپ‌های ضدعفونی‌کننده می‌توانند UVC تولید کنند.

چه مشکلات چشمی با قرار گرفتن در معرض UV ارتباط دارند؟

قرار گرفتن مداوم در معرض نور فرابنفش بدون محافظت مناسب می‌تواند با چند نوع مشکل چشمی مرتبط باشد. برخی از مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:

پینگوکولا؛ تغییر در سفیدی چشم

پینگوکولا به شکل یک رسوب متشکل از پروتئین و چربی روی قسمت سفید چشم یا صلبیه ایجاد می‌شود. این وضعیت ممکن است باعث تحریک چشم شود و در موارد نادر روی نحوه قرار گرفتن لایه اشکی روی سطح چشم تأثیر بگذارد.

ناخنک چشم

ناخنک یا Pterygium نوعی رشد بافتی است که می‌تواند از قسمت سفید چشم به سمت قرنیه، یعنی بافت شفاف جلوی چشم، گسترش پیدا کند. قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض نور خورشید یکی از عوامل مرتبط با این عارضه است.

آب مروارید

آب مروارید باعث کدر شدن عدسی طبیعی چشم می‌شود. قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض اشعه UV می‌تواند روی پروتئین‌های عدسی تأثیر بگذارد و در شکل‌گیری یا پیشرفت آب مروارید نقش داشته باشد.

با پیشرفت آب مروارید، دید ممکن است تار یا مه‌آلود شود و رنگ‌ها نیز شفافیت طبیعی خود را از دست بدهند.

سرطان‌های پلک

برخی سرطان‌های پلک، از جمله سرطان سلول پایه و سرطان سلول سنگفرشی، با قرار گرفتن در معرض اشعه UV ارتباط دارند. به همین دلیل محافظت از پوست اطراف چشم نیز به اندازه محافظت از خود چشم اهمیت دارد.

دژنراسیون ماکولا وابسته به سن

دژنراسیون ماکولا وابسته به سن یا AMD می‌تواند باعث اختلال در دید مرکزی شود. برخی مطالعات، ارتباط احتمالی بین قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض اشعه UV بدون محافظت و افزایش خطر AMD را بررسی کرده‌اند؛ با این حال، این ارتباط را نباید به‌عنوان تنها علت ایجاد این بیماری در نظر گرفت.

چگونه از چشم‌ها در برابر اشعه UV محافظت کنیم؟

یکی از ساده‌ترین روش‌ها برای محافظت از چشم در برابر نور فرابنفش، استفاده همزمان از عینک آفتابی مناسب و کلاه لبه‌دار است.

عینک آفتابی باید به‌خوبی روی صورت قرار بگیرد و تا حد امکان مانع ورود نور از اطراف عدسی‌ها شود. کلاه‌هایی با لبه پهن و ترجیحاً تیره نیز می‌توانند میزان تابش مستقیم و خیرگی اطراف چشم را کاهش دهند.

همچنین بهتر است در ساعاتی که شدت تابش خورشید بیشتر است، مدت زمان قرار گرفتن در فضای باز را کاهش دهید. معمولاً شدت تابش UV در فاصله حدود ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر بیشتر است، هرچند شرایط آب‌وهوایی و موقعیت جغرافیایی می‌تواند این زمان را تغییر دهد.

نکته مهم این است که ابری بودن هوا به معنی نبود اشعه UV نیست. شاخص UV ممکن است حتی در روزهای ابری نیز بالا باشد؛ بنابراین در فعالیت‌های طولانی خارج از منزل، استفاده از محافظ چشم همچنان اهمیت دارد.

عینک آفتابی چگونه از چشم محافظت می‌کند؟

عینک‌های آفتابی مناسب با جذب، مسدود کردن یا بازتاب بخشی از اشعه فرابنفش، میزان رسیدن UV به چشم را کاهش می‌دهند.

البته تیره بودن رنگ عدسی به‌تنهایی به معنی محافظت بهتر در برابر UV نیست. ممکن است یک عدسی بسیار تیره، در صورتی که استاندارد محافظت در برابر UV نداشته باشد، انتخاب مناسبی نباشد.

هنگام خرید عینک آفتابی به چه نکاتی توجه کنیم؟

مهم‌ترین ویژگی یک عینک آفتابی، میزان محافظت آن در برابر اشعه UV است؛ اما هنگام انتخاب عینک باید موارد دیگری مانند جنس عدسی، اندازه فریم و نوع استفاده را نیز در نظر گرفت.

۱. میزان محافظت در برابر UV

هنگام خرید عینک آفتابی، به دنبال محصولی باشید که به‌طور مشخص میزان محافظت در برابر UVA و UVB را اعلام کرده باشد.

عبارت‌هایی مانند 99 تا 100 درصد محافظت در برابر UVA و UVB یا UV400 نشان می‌دهند که عدسی برای جلوگیری از عبور بخش قابل توجهی از اشعه فرابنفش طراحی شده است.

اگر درباره میزان محافظت یک عینک قدیمی مطمئن نیستید، در برخی مراکز اپتیکی امکان بررسی میزان عبور UV با دستگاه مخصوص وجود دارد.

۲. جنس عدسی

عدسی عینک‌های آفتابی می‌تواند از مواد مختلفی مانند پلاستیک یا پلی‌کربنات ساخته شود. جنس عدسی یکی از عوامل مؤثر بر وزن، مقاومت و کاربرد عینک است، اما برای محافظت از چشم در برابر UV، مهم‌تر از جنس عدسی، وجود محافظت استاندارد در برابر اشعه فرابنفش است.

۳. اندازه و فیت فریم

هنگام انتخاب عینک آفتابی، راحتی و فیت مناسب باید در کنار ظاهر مورد توجه قرار بگیرد. عینک نباید هنگام حرکت به‌راحتی جابه‌جا شود و بهتر است تا حد امکان ناحیه اطراف چشم را پوشش دهد.

فریم مناسب کمک می‌کند نور کمتری از قسمت بالا، پایین و کناره‌های عدسی وارد چشم شود. به همین دلیل اندازه فریم و نحوه قرار گرفتن آن روی صورت، فقط یک موضوع ظاهری نیست.

اگر به دنبال مدل‌هایی با طراحی مناسب برای استفاده روزمره هستید، می‌توانید مدل‌های مختلف عینک آفتابی مردانه را بر اساس فرم صورت و کاربرد موردنظر بررسی کنید.

۴. نوع استفاده از عینک

انتخاب عینک آفتابی باید با فعالیتی که انجام می‌دهید نیز هماهنگ باشد. برای مثال، هنگام حضور در کنار دریا، برف، شن یا سطوح بسیار روشن، نور بیشتری از سطح محیط بازتاب پیدا می‌کند و میزان خیرگی افزایش می‌یابد.

در چنین شرایطی عدسی‌های پلاریزه می‌توانند با کاهش خیرگی ناشی از سطوح بازتابنده، دید راحت‌تری ایجاد کنند.

برای فعالیت‌هایی که در معرض نور شدید یا گردوغبار و ذرات معلق قرار دارید، فریم‌های پوشاننده یا مدل‌های Wraparound نیز می‌توانند پوشش بیشتری در اطراف چشم ایجاد کنند.

آیا عینک آفتابی گران‌تر، محافظت بهتری دارد؟

قیمت بالاتر یا برند معروف به‌تنهایی تضمین‌کننده محافظت بهتر در برابر اشعه UV نیست. یک عینک آفتابی گران‌قیمت اگر مشخصات مناسبی برای محافظت در برابر UVA و UVB نداشته باشد، الزاماً انتخاب بهتری نسبت به یک عینک اقتصادی‌تر نیست.

بنابراین هنگام خرید، به جای تمرکز صرف بر قیمت یا نام برند، مشخصات مربوط به محافظت در برابر UV را بررسی کنید.

در انتخاب یک عینک برند نیز مهم است که محصول اصل و دارای مشخصات معتبر باشد. برای مثال، هنگام بررسی مدل‌های مختلف عینک ریبن نیز بهتر است علاوه بر طراحی و کیفیت ساخت، مشخصات عدسی و میزان محافظت در برابر UV را بررسی کنید.

آیا کودکان هم به عینک آفتابی نیاز دارند؟

چشم کودکان نیز در معرض اشعه UV قرار دارد و محافظت از آن‌ها در زمان بازی یا فعالیت طولانی در فضای باز اهمیت دارد.

عینک‌های آفتابی در اندازه‌های مخصوص کودکان نیز تولید می‌شوند، اما ممکن است بعضی کودکان استفاده مداوم از عینک را نپذیرند. در چنین شرایطی استفاده از کلاه لبه‌دار می‌تواند راهکار ساده‌تر و کاربردی‌تری برای کاهش تابش مستقیم نور به چشم باشد.

آیا لنز تماسی از چشم در برابر UV محافظت می‌کند؟

برخی لنزهای تماسی دارای فیلتر UV هستند و می‌توانند بخشی از اشعه فرابنفش را مسدود کنند. با این حال، لنز تماسی تمام سطح چشم و پوست اطراف چشم را نمی‌پوشاند.

به همین دلیل حتی در صورت استفاده از لنز تماسی دارای فیلتر UV، استفاده از عینک آفتابی مناسب می‌تواند محافظت بیشتری برای چشم‌ها و پوست اطراف آن‌ها فراهم کند.

آیا عدسی پلاریزه همان محافظت UV است؟

پلاریزه بودن عدسی و محافظت در برابر UV دو ویژگی متفاوت هستند. عدسی پلاریزه عمدتاً برای کاهش خیرگی ناشی از بازتاب نور از سطوحی مانند آب و برف کاربرد دارد، در حالی که محافظت UV مربوط به جلوگیری از عبور اشعه فرابنفش به سمت چشم است.

بنابراین هنگام خرید عینک آفتابی نباید صرفاً به عبارت «پلاریزه» اکتفا کرد؛ عینک باید در کنار آن، محافظت مناسب در برابر UVA و UVB یا استاندارد UV400 نیز داشته باشد.

جمع‌بندی؛ بهترین راه محافظت از چشم در برابر آفتاب چیست؟

اشعه فرابنفش خورشید نامرئی است، اما قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض آن می‌تواند با مشکلات مختلف چشم و پوست اطراف آن ارتباط داشته باشد. استفاده از عینک آفتابی دارای محافظت مناسب در برابر UV، کلاه لبه‌دار و کاهش مواجهه با نور شدید خورشید، از ساده‌ترین راه‌های محافظت از چشم‌ها هستند.

هنگام خرید عینک آفتابی، بیش از هر چیز به عبارت‌هایی مانند 99 تا 100 درصد محافظت در برابر UVA و UVB یا UV400 توجه کنید. سپس فیت فریم، پوشش اطراف چشم، جنس عدسی و نوع استفاده خود را در نظر بگیرید.

در نهایت، تیره بودن عدسی، قیمت بالا یا برند معروف به‌تنهایی نشان‌دهنده محافظت بهتر نیست؛ مشخصات واقعی عدسی و میزان محافظت آن در برابر اشعه UV اهمیت بیشتری دارد.